Prof. dr. hab. Bożena Urbanek

12 lutego 2014

Zakład Historii Nauk Ścisłych, Przyrodniczych i Techniki

pok. A19

tel. +48 22 65 72 748

dyżury: wt. 12.00–15.00

e-mail: bozenaurbanek@wp.pl

ORCID: 0000-0002-4526-6887

B.Urbanek

Wykształcenie

  • Wykształcenie medyczno-historyczne – studia na Wydziale Historycznym UW, tamże doktorat.
  • Habilitacja i tytuł profesora w IHN PAN.

Prace ogólne prowadzone w ramach Zakładu:

  • Nauki medyczne w Polsce w XIX i XX w.
  • Recepcja doktryn i teorii medycznych na ziemiach polskich w XVIII–XIX w.
  • Środowisko lekarskie XIX i XX w.

Prace ogólne i zainteresowania indywidualne

  • Opieka nad chorymi i rannymi w XIX stuleciu na ziemiach polskich (jej ewolucja, uwarunkowania medyczne, społeczno-kulturowe, w kontekście dokonań europejskich)
  • Teoria opieki
  • Opieka psychiatryczna
  • Wiedza i praktyka medyczna na Kresach Wschodnich w II RP z szczególnym uwzględnieniem Wileńszczyźny
  • Profesje medyczne: kształtowanie się kompetencji zawodowych: lekarza, pielęgniarki, położnej, technika medycznego, farmaceuty, lekarza dentysty
  • Literatura naukowa popularnonaukowa, inne publikacje dotyczące pomocy medycznej poradniki, podręczniki, instrukcje, wytyczne, czasopiśmiennictwo)
  • Problematyka terminologii (geneza i przemiany znaczeniowe pojęć medyczno-opiekuńczych)
  • Formowanie się i działalność kobiecych służb sanitarnych w Ruchu Oporu w kraju, w Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, podczas II wojny światowej)

Konferencje krajowe i zagraniczne

  • Współudział w realizacji projektu badawczego nt. Polska kultura medyczna wiek XX. (Recepcja i odrębność). Współpraca z Niemiecko-Polskim Towarzystwem Historycznym

Współpraca naukowa (indywidualna)

  • Fundacja z Archiwum Pomorskiej AK; Kołem Przyjaciół Memoriału im. gen. Marii Wittekównej z siedzibą w Toruniu

Współpraca naukowa z instytucjami zagranicznymi (indywidualna)

  • European Association for the History of Psychiatry (EAHP) w Szwajcarii

Organizowane w Zakładzie i we współpracy z różnymi instytucjami

  • konferencje (krajowe i zagraniczne) nt.: Pragmatyzm polskiej medycyny XIX w. (1995 r.). Dziewiętnastowieczna metodyka postępowania lekarskiego (1996)
  • cykl sesji pt.: Polskie środowisko lekarskie XIX/XX w. Warszawy (1997–2000); Zawody medyczne na ziemiach polskich (położnej, pielęgniarki, farmaceuty, lekarza, ratownika, analityka medycznego, felczera, dentysty ) – w latach 2004–2011, oraz medyków polskiego pogranicza – 2018
    Ponadto:
  • udział w konferencjach i zjazdach organizowanych przez Polskie Towarzystwo Historii Medycyny i Farmacji m.in.(w latach 1990–1997), sesjach organizowanych przez Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego (1998–2000 r. uczelni medycznych w kraju)

Konferencje i zebrania naukowe zagraniczne (wybrane)

  • European Association for the History of Psychiatry Trennial Conference (referat: Trends in Psychiatric Care on Polands Teritory in XIX C), w sierpniu 1993
  • History of Nursing Society. Milennium Conference, Edinburgh, w lipcu 2000

Publikacje (wybrane)

Książki autorskie i współautorskie

  • Pielęgniarki i sanitariuszki w Powstaniu Warszawskim w 1944 r., Warszawa PWN 1988, ss. 535. [Praca prezentuje przygotowania oraz udział 5 tysięcy pielęgniarek i sanitaruszek organizacji konspiracyjnych objętych Wojskową Służbą Kobiet Armii Krajowej w zabezpieczeniu sanitarnym walk w Powstaniu Warszawskim, w tym metodykę pracy, taktykę sanitarną, system organizacji opieki sanitarnej. Zawiera mapy, ilustrujące liczbę oraz rozmieszczenie placówek leczniczych stacjonarnych i rozwijanych przez powstańcze pododziały bojowe, indeks ponad 3 tys. kobiet stanowiących obsadę tych placówek i patroli sanitarnych, 158 fotografii dokumentalnych.]
  • Idea opieki nad chorym na ziemiach polskich w latach 1809–1914, Warszawa 2001,  ss. 408
  • Kształtowanie się specjalności lekarskich na ziemiach polskich 1860–1914, Warszawa 2010, ss. 291
  • Apteka pod Jeleniem w Bielsku-Białej, Łódź 2009, ss. 125

Prace zbiorowe i redakcyjne w publikacjach książkowych

  • Służba sanitarna kobiet w Armii Krajowej, [w:] Służba Polek na frontach II wojny światowej. Cz. II. Pod red. E. Zawackiej, Toruń 1998, ss. 151–160
  • Wojskowy Korpus Sióstr Służby Zdrowia 1941–1944. (Próba poszukiwania genezy), [w:] Służba Polek na frontach II wojny światowej. Cz. IV. Toruń 2000) s. 261–270
  • Kształtowanie się statusu zawodu pielęgniarskiego na ziemiach polskich w latach 1830–1938, [w:] Kobiety i praca. Wiek XIX i XX. Zbiór studiów pod red. A. Żarnowskiej i A Szwarca, t. VI, Warszawa 2000, s. 103–117
  • Publikacje w ramach serii Zawody medyczne na ziemiach polskich w XIX i XX wieku:
    — Zawód położnej na ziemiach polskich w XIX i XX w.,
    Katowice 2004, ss. 267
    — Zawód farmaceuty na ziemiach polskich w XIX i XX wieku,
    Warszawa-Katowice 2006, ss. 415
    — Zawód dentysty-lekarza stomatologa na ziemiach polskich w XIX i XX wieku,
    Warszawa 2007, ss. 291
    — Zawód pielęgniarki na ziemiach polskich
    , Warszawa 2008, ss. 463
    — Zawód lekarza na ziemiach polskich w XIX i XX wieku
    , Warszawa 2009, ss. 520
    Zawód diagnosty laboratoryjnego i felczera na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Warszawa 2011, s. 331
  • Zgromadzenia zakonne w medycynie i farmacji na Śląsku i Zagłębiu, Warszawa 2013, ss. 340
  • Słownik biograficzny polskich nauk medycznych XX do 1996, pod red Zofii Podgórskiej Klawe ( t. 1, z 1–4) kolejne tomy do 2010 pod red. B. Urbanek
  • Polityczny kontekst społecznej działalności Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego 18201915 [w:] Towarzystwo Lekarskie Warszawskie 18202005, pod redakcją Zofii Podggórskiej-Klawe, Warszawa 2005, s. 619–665
  • Rozwój aptekarstwa śląskiego. Moda i styl w aptekach polskich ze szczególnym uwzględnieniem Śląska i jego specyfiki, red. Anny Marek i Bożeny Urbanek, Katowice 2014, ss. 326
  • Choroby wewnętrzne [w:] Dzieje medycyny w Polsce, pod redakcją Wojciecha Noszczyka, t. 1, Warszawa 2015, s. 260–292
  • Profesjonalizm w pielęgniarstwie [w:] Dzieje medycyny w Polsce, pod red. Wojciecha Noszczyka, t. 2, Warszawa 2015, s. 573–584
  • Zawód pielęgniarki w nowej rzeczywistości, [w:] Dzieje medycyny w Polsce, pod red Wojciecha Noszczyka, t. 3, Warszawa 2016, s. 57–76
  • Położne, felczerzy, analitycy medyczni, [w:] Dzieje medycyny w Polsce, pod red Wojciecha Noszczyka, t. 3, Warszawa 2016, s. 77–82
  • Medycyna a starość i choroby w podeszłym wieku na przełomie XIX i pierwszego półwiecza XX wieku (zarys problematyki i potrzeby badawcze [w:] Ludzie starzy i starość na ziemiach polskich od XVIIIdo XXI wieku (na tle porównawczym), pod redakcją Agnieszki Janiak Jasińskiej, Katarzyny Sierakowskiej Andrzeja Szwarca. T. I, Warszawa 2016, s. 83–95
  • Medycy polskiego pogranicza II Rzeczypospolitej 19181939, Warszawa 2018, ss. 591
  • Medycyna w II RP Medicine in interwar Poland [w:] Medycyna Polska Złota Księga Medycyny polskiej. Polish Medicine Golden Book of Polish Medicine. Opracowanie zbiorowe. Wydawca Quixi Media, Bydgoszcz 2018, s. 136–155
  • Kobiety w medycynie polskiego dwudziestolecia międzywojennego (Próba oceny z bieżącej perspektywy [w:] Kobiety w medycynie (w druku)

Artykuły – łącznie ok. 150 (do 2019 r.)

  • Bibliografia zawartości czasopisma „Krytyka Lekarska” 1897–1907, Warszawa 1990 (współredakcja K. Jeziorski, J. Malecki) s. 92
  • Pismo społeczno-medyczne „Dzieje Dobroczyności Krajowey i Zagraniczney w latach 1820–1824”, Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1995, t. 40, nr 2, s. 39–56
  • XIX-wieczne polskie piśmiennictwo o opiece i pielęgnacji chorych, „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny” 1997 t. 60, nr 1, s. 9–19. [Przegląd piśmiennictwa z ukazaniem wcześniejszych zabytków (XVII w.)]
  • Opieka społecznomedyczna nad chorym w XIX w. w Galicji, „Przegląd Wschodni” 1992/1993, t. II, z 4/8, s. 909–913
  • Opieka nad chorym na tle teortycznych koncepcji europejskiej i polskiej medycyny w I połowie XIX stulecia, „Analecta” 1996, r. V, z. 2, s. 127–139
  • Przemiany w teorii i praktyce opieki psychiatrycznej na ziemiach polskich w XIX w. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, 1998, nr 2, s. 80–91
  • Początki polskiego słownictwa w dziedzinie opieki i pielęgnacji chorych do 1838 r., „Medycyna Nowożytna”, 1998, t. 5, z. 1, s. 39–62
  • XIX-wieczne drogi powstawania specjalizacji w medycynie w latach 1800–1914 (Próba ujęcia zagadnienia) „Kwartalnik Historii Nauki i Technik”, 2009, nr 34, s. 99122
  • Lwowski „Głos Lekarzy” 1900–1914, „Przegląd Wschodni”, 2017, t. XIV, z. 4, s. 899–911

Inne

Redakcje czasopism:

  • „Medycyna Nowożytna, Studia nad Kulturą Medyczną”
  • „Kwartalnik Historii Nauki”
  • „Archiwum Historii i Filozofii Medycyny”
  • „Progress in health science”

Indywidualna działalność dydaktyczna

Dydaktyka (wykłady i seminaria w latach 20012016 na Śląskim Uniwersytecie Medycznym (prowadzenie prac magisterskich i doktoratów). Łącznie wypromowano 13 doktorantów (w: SUM Katowice, IHN PAN Warszawa, Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku i Uniwersytecie Wrocławskim, opiekun dwóch ukończonych habilitacji). Prowadzenie seminarium doktoranckiego w IHN PAN.

Arrow Button Wróć

Powiadomienie o plikach cookies: ihnpan.waw.pl korzysta z plików cookies. Pozostając na tej stronie, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookies Więcej lub ZAMKNIJ KOMUNIKAT